આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન સંયોજનોમાં એમોનિયા અને તેના વ્યુત્પન્ન ઉમેરવાની પ્રક્રિયા સમજાવો.

(N/A) આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનની એમોનિયા વ્યુત્પન્ન $(H_{2}N-Z)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ-વિલોપન પ્રક્રિયા છે.
$(1)$ ક્રિયાવિધિ:
એમોનિયા અને તેના વ્યુત્પન્ન $(H_{2}N-Z)$ જેવા ન્યુક્લિયોફાઈલ્સ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનના કાર્બોનિલ સમૂહ પર ઉમેરાય છે. આ પ્રક્રિયા પ્રતિવર્તી અને એસિડ-ઉદ્દીપિત છે. મધ્યવર્તી સંયોજનના ઝડપી નિર્જલીકરણને કારણે સંતુલન નીપજ તરફ ખસે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા:
$>C=O + H_{2}N-Z \rightleftharpoons >C(OH)NHZ \xrightarrow{-H_{2}O} >C=N-Z$
$(2)$ આલ્કોહોલનું ઉમેરણ:
આલ્ડિહાઈડ શુષ્ક $HCl$ વાયુની હાજરીમાં મોનોહાઈડ્રિક આલ્કોહોલના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હેમિયાસેટલ બનાવે છે,જે આલ્કોહોલના બીજા અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસેટલ બનાવે છે.
$(3)$ ચક્રીય કીટાલ:
કીટોન શુષ્ક $HCl$ વાયુની હાજરીમાં ઇથિલીન ગ્લાયકોલ જેવા ડાયહાઈડ્રિક આલ્કોહોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ચક્રીય નીપજ બનાવે છે જેને ઇથિલીન ગ્લાયકોલ કીટાલ કહેવાય છે.
$(4)$ જળવિભાજન:
એસેટલ અને કીટાલનું જલીય ખનિજ એસિડ સાથે જળવિભાજન કરવાથી અનુરૂપ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન મળે છે.